Kaçış Merdiveni Basınçlandırma: 51.50 Metre ve 4 Bodrum Kuralı

Kısa cevap: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik madde 89 uyarınca, merdiven kovasının yüksekliği 51.50 metreden fazla olan veya dörtten fazla bodrum kata hizmet veren kaçış merdivenleri basınçlandırılır. Sistem, kapı koluna uygulanacak kuvvet 110 Newton'u aşmayacak ve açık kapıdan geçen ortalama hava hızı en az 1 m/s olacak şekilde tasarlanır.

Yönetmelik ne diyor?

Mevcut binalarda; a) Dörtten fazla bodrum kata hizmet veren kaçış merdivenleri, b) Merdiven kovasının yüksekliği 51.50 m'den fazla olan kaçış merdivenleri, 89 uncu maddede belirtilen esaslara göre basınçlandırılır.
— Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, madde 163

Hem basınçlı havanın ve hem de otomatik kapı kapatıcının kapı üzerinde yarattığı kuvveti yenerek kapıyı açmak için kapı koluna uygulanması gereken kuvvetin 110 Newtonu geçmemesi gerekir. (…) Ortalama hız büyüklüğünün her bir kapının tam açık hâli için en az 1 m/s olması gerekir.
— Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, madde 89

Basınçlandırma neden var?

Yangında insanları öldüren çoğu zaman alev değil dumandır. Basınçlandırma, merdiven kovasını çevresine göre hafif pozitif basınçta tutar; kapı açıldığında hava içeriden dışarıya akar ve duman kovaya giremez. İki sayısal şart bu dengeyi iki uçtan korur: basınç o kadar yüksek olmamalı ki kapı açılamasın (110 N tavanı), o kadar düşük de olmamalı ki açık kapıdan duman sızsın (1 m/s tabanı). Hız şartı, birbirini izleyen iki katın kapıları ile dış tahliye kapısının aynı anda tam açık olduğu hâl için sağlanır.

Basınçlandırma yoksa ne gerekir?

Madde 89'un devamı, basınçlandırma yapılmayan kaçış merdivenlerinde merdiven bölümünde açılabilir pencere veya merdivenin üzerinde sürekli havalandırma sağlayacak tepe penceresi bulunmasını şart koşar; ayrıca fanı el ile çalıştırıp durdurmak için bir açma kapama anahtarı gerekir. Yani basınçlandırılmayan merdiven, penceresiz ve kapalı bir kuyu olarak bırakılamaz.

Projede en sık düşen bulgular

• Bodrum kat sayısı beşe çıktığı hâlde bodrum merdiveninin basınçlandırılmaması.
• Basınçlandırma fanı mekanik projede var ama hava hızı ve kapı kuvveti hesabının raporda gösterilmemesi.
• Basınçlandırılmayan merdivende tepe penceresinin çizilmemesi.

mednox bu kontrolü nasıl yapıyor?

mednox, mimari kesitten merdiven kovası yüksekliğini ve bodrum kat sayısını okur, mekanik projede basınçlandırma sistemini arar; eşik aşıldığı hâlde sistem yoksa bulgu üretir, mekanik proje yüklü değilse kuralı susturur ve bunu kapsam olarak raporlar. Merdivenin ölçü tarafı için basamak ölçüleri yazısı ile dairesel merdiven yazısı bu konunun tamamlayıcılarıdır.

Sık sorulanlar

51.50 metre neden sınır?

Bu değer yönetmelikte yüksek bina eşiğiyle uyumludur; kova yüksekliği bu sınırı aşınca doğal havalandırmanın duman kontrolüne yetmeyeceği kabul edilir.

Yeni binada da aynı eşikler mi geçerli?

Madde 163 mevcut binalar içindir; yeni binalarda basınçlandırma gerekleri madde 89 esaslarına göre, bina yüksekliği ve kullanım sınıfıyla birlikte belirlenir.