Yangın Yönetmeliğine Göre Kaçış Yolu Genişlikleri ve Merdiven Kontrolleri

Kısa cevap: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, kaçış yolu genişliğini kullanıcı yüküne göre hesaplatır ama mutlak alt sınırlar koyar: hiçbir çıkış ya da kaçış merdiveni, hesaplanan değerden ve 80 cm'den dar olamaz; yatak odalarına ve mekânlara hizmet veren koridor ve holler 110 cm'den dar olamaz. Genişlik ise duvardan duvara değil, yönetmelikteki temiz genişlik kuralına göre ölçülür.

Genişlik alt sınırları

• Bütün kaçış yolları için mutlak taban: 80 cm. Hesap daha büyük değer veriyorsa hesap esas alınır (madde 33).
• Koridor ve holler: 110 cm (madde 33).
• Okul öncesi ve ilköğretim yapılarında merdivenler: 100 cm'den az olamaz ve yalnız sahanlıklı düz kollu merdiven düzenlenebilir (madde 148).
• Kaçış rampaları: Merdiven yerine kullanılabilir; eğim yüzde 10'u geçemez ve rampalar düz kollu olur (madde 44).

Temiz genişlik nasıl ölçülür?

Madde 33 ölçüm kuralını da tanımlar: merdiven kolu duvarlarla çevrelenmişse temiz genişlik iki duvar arasından ölçülür ve küpeşte çıkıntısının 80 mm'si temiz genişliğe dahil edilir. Kapılarda temiz genişlik, kanat açıkken kalan net geçiştir. Bu yüzden çizimde 120 cm yazan bir merdiven, küpeşte ve kaplama düşüldüğünde alt sınırın altına inebilir; kontrol yazıya değil ölçüye bakmalıdır.

Konutlarda 21,50 metre eşiği

Madde 48'e göre, kaçış mesafeleri uygun olmak şartıyla yapı yüksekliği 21,50 m'nin altındaki konutlarda korunumsuz normal merdiven kaçış yolu olarak kabul edilebilir. Eşiğin üzerindeki konutlarda korunumlu kaçış merdiveni gerekir; bu ayrım projede yapı yüksekliğinin doğru yazılmasına bağlıdır ve yüksekliğin yanlış beyanı zincirleme yangın bulgusu üretir.

Projede en sık düşen bulgular

• Kaçış merdiveninin temiz genişliğinin sınırda bırakılması ve küpeşte payının unutulması.
• Sığınak ve ortak alan kapılarında panik bar gereğinin plan notunda belirtilmemesi.
• Kaçış merdiveninin bodrumla doğrudan bağlantılı çizilmesi ve zemin sahanlığında ayrımın gösterilmemesi.
• Asansör kapısının yangın merdiven yuvasına açılması; yönetmelik bunu açıkça yasaklar (madde 62).

mednox bu kontrolü nasıl yapıyor?

mednox, kat planlarındaki merdiven ve koridor genişliklerini çizimin gerçek ölçü verisinden okur, yapı yüksekliğini kesitten alır ve yangın maddeleriyle karşılaştırır. Her bulgu, ölçülen değer ve madde dayanağıyla birlikte gelir; şüpheli durumlar silinmez, işaretlenir. Örnek denetimi ana sayfadaki denetim bölümünde görebilirsiniz.

Genişlik kaçış yolunun tek ölçüsü değildir. Merdivenin kendisi de sınırlara tabidir: basamak rıht ve basış ölçüleri ile dairesel merdivenin zorunlu çıkış sayılma şartları aynı yönetmelikten gelir.

Sık sorulanlar

Hesaplanan genişlik alt sınırdan küçükse hangisi geçerli?

Büyük olan geçerlidir. Alt sınırlar taban değerdir; kullanıcı yükü hesabı daha geniş değer veriyorsa hesap esas alınır.

Dış geçit kaçış yolu sayılır mı?

Sayılabilir. Madde 37, iç koridor yerine dış geçit kullanılmasına, geçide bitişik duvar boşluklarının yanmaz olması gibi şartlarla izin verir.

Temiz genişliği çizimden nasıl doğrularım?

Yazıya değil ölçüye bakın: duvar yüzleri arasındaki net mesafeyi ölçün, küpeşte kuralını uygulayın ve kapılarda kanat açık hâldeki net geçişi kontrol edin.