Kuranglez Nedir? Bodruma Işık ve Hava Sağlayan Boşluk

Kısa cevap: Kuranglez; parsel sınırı içinde kalmak ve binaya bitişik olmak şartıyla, binanın tabii zemin altında kalan bölümlerine doğal ışık ve havalandırma sağlamak amacıyla yapılan, en az 0.80 en fazla 1.20 metre genişliğindeki boşluktur. Bodrum katı iskân edilebilir kılmanın en yaygın mimari aracıdır.

Tanım ne diyor?

Kuranglez: Parsel sınırı içinde kalmak ve binaya bitişik olmak şartıyla binaların tabii zemin altında kalan bölümlerine doğal ışık ve havalandırma sağlamak amacıyla en az 0.80 metre en fazla 1.20 metre genişlikte olabilen (boşluğu ifade eder).
— Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, madde 4 (tanımlar)

Neden hem alt hem üst sınır var?

Alt sınır işlevseldir: 0.80 metreden dar bir kuyu ne yeterli ışık geçirir ne temizlenebilir. Üst sınır ise kötüye kullanımı keser: 1.20 metreyi aşan bir boşluk artık kuranglez değil fiilî bir açık alan, teras veya ışıklık avlusudur ve bahçe mesafesi, emsal ve iskân kurallarını dolanmanın aracı olur. Denetimde ölçü tam bu yüzden iki yönlü kontrol edilir; genişletilmiş kuranglez, bodruma kaçak iskân kazandırma girişimi olarak okunur.

Projede nasıl gösterilir?

• Vaziyet planında: parsel sınırına taşmadığı görülecek biçimde konturuyla.
• Bodrum planında: hangi mahale ışık ve hava verdiği belli olacak biçimde, pencereyle birlikte.
• Kesitte: tabii zemin kotu, kuranglez taban kotu ve su tahliyesi okunur olmalı.

Kuranglezin hizmet ettiği mahal önemlidir: ışık alan bodrum piyesi ile tamamen gömülü depo arasında iskân, emsal ve sığınak hesapları bakımından fark vardır. Sığınak tarafındaki kuralları sığınak zorunluluğu yazısında anlatmıştık.

En sık düşen bulgular

• Kuranglezin parsel sınırını aşması; özellikle ön bahçesiz bitişik nizamda kaldırıma taşması.
• Genişliğin 1.20'yi aşıp merdivenle inilen gömme avluya dönüşmesi.
• Kesitte taban kotu ve drenaj gösterilmeden bırakılması.

mednox bu kontrolü nasıl yapıyor?

mednox, planda kuranglez konturunun genişliğini ölçer, 0.80-1.20 bandını uygular ve konturu parsel sınırıyla karşılaştırır; kesitte kot yazısı yoksa bulguyu ölçülemedi diye işaretler. Bodrum katın ışık ihtiyacının öteki yüzü ışıklıklardır; ışıklık ölçüleri yazısı bu konunun üst kat karşılığıdır.

Sık sorulanlar

Kuranglez taban alanına veya emsale girer mi?

Kuranglez bina kitlesi dışında bir boşluktur; ancak üstünün kapatılması veya mekâna dönüştürülmesi hâlinde niteliği değişir ve ilgili hesaplara girer.

Kuranglezden kaçış çıkışı olur mu?

Kuranglezin amacı ışık ve havadır; kaçış, yangın mevzuatının ayrı kurallarına göre çözülür ve kuranglez tek başına kaçış yolu sayılmaz.